به پایگاه خبری عصرتوس، تحلیل و ارزیابی یک دهه روابط استانداری خراسان رضوی و ولایت هرات افغانستان در آستانه دیدار غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی با والی هرات، بار دیگر نگاه رسانهها و تحلیلگران اقتصادی متوجه کیفیت تعاملات مرزی میان دو استان مهم در شرق ایران و غرب افغانستان شده است؛ روابطی که اگرچه در ظاهر مستمر و دوستانه بوده، اما در عمل از ضعف در پیگیری و اجرا رنج میبرد.
ده سال نشست؛ اما چند گام اجرایی؟
در طول دهه گذشته، استانداران پیشین خراسان رضوی همچون رشیدیان، رزمحسینی، معتمدیان و نظری بارها میزبان والیهای وقت هرات بودهاند. عمده محورهای این دیدارها شامل:
توسعه مبادلات تجاری و راهاندازی بازارچههای مرزی، ساماندهی وضعیت مهاجران افغانستانی، تقویت زیرساختهای مرز دوغارون و تعریف پروژههای اقتصادی مشترک بودهاند.
اما گزارشهای کارشناسی و بازخوردهای رسانهای نشان میدهد که بیشتر این تفاهمنامهها بدون ضمانت اجرایی و پیوست عملیاتی باقی ماندهاند. برخی حتی به مرحله انعقاد قرارداد هم نرسیدهاند و صرفاً در سطح بیانیههای مشترک و عکس یادگاری متوقف شدهاند.
مظفری؛ امید تازه یا تکرار گذشته؟
استاندار فعلی، غلامحسین مظفری، در دیدار اخیر خود با سرپرست کنسولگری افغانستان در مشهد، بر چند محور کلیدی تأکید کرد:
۱-حفظ کرامت مهاجران در فرآیند بازگشت
۲-ایجاد منطقه آزاد مشترک دوغارون
۳ـتوسعه همکاری در حوزه اقتصاد معدن (با الگوی خواف)
۴ـ تدوین «بسته اقتصادی مشترک» با طرف افغانستانی.
این موضعگیریها در ظاهر امیدوارکنندهاند، اما آنچه امروز نیازمند بررسی است، میزان پایبندی عملی استاندار به تحقق این وعدهها است. چراکه تجربه سالهای گذشته نشان داده صرف گفتوگو و تفاهم، بدون ساختار پایش و پیگیری، نتیجهای ملموس در پی نخواهد داشت.
حال پرسش اساسی این است:چرا بسیاری از توافقات پیشین اجرایی نشد؟
کارشناسان چند دلیل برای این ناکامیها مطرح کردهاند:
۱ـعدم ایجاد نهاد یا کمیته مشترک پایش توافقات،
۲ـضعف هماهنگی میان دستگاههای اجرایی دو طرف،
۳ـبیثباتی سیاسی در افغانستان،
۴ـ نگاه شعاری و نمایشی به موضوع توسط برخی مسئولان پیشین.
در چنین شرایطی، وظیفه مظفری صرفاً «بیان دغدغهها» نیست؛ بلکه نیازمند اقدام روشن، سنجشپذیر و با ضمانت اجراست.
پیشنهادهای اجرایی برای تحول در روابط مرزی:
۱٫ ایجاد کمیته دائمی پایش توافقات با افغانستان در سطح استانی با حضور اتاق بازرگانی، فعالان اقتصادی و رسانهها.
۲٫ انتشار شفاف وضعیت اجرای تفاهمنامههای پیشین با جدول زمانبندی.
۳٫ تدوین و انتشار «بسته همکاری مشترک» با محورهای اقتصادی، فرهنگی و انسانی با تایید نهایی والی هرات.
۴٫ تعریف پروژههای پایلوت قابل سنجش در حوزه معدن، حملونقل مرزی و مهاجرت.
۵٫ دعوت از بخش خصوصی افغانستان برای حضور عملی در منطقه اقتصادی دوغارون و خواف.
در پایان ضرورت دارد تأکید شود:دیدار دکتر غلامحسین مظفری با والی هرات میتواند نقطه عطفی در همکاری دو استان باشد؛ اما تنها در صورتی که این دیدار، از جنس نشستهای تشریفاتی و بینتیجه گذشته نباشد. خراسان رضوی در موقعیتی راهبردی قرار دارد که میتواند با عملگرایی در روابط خارجی استانی، الگویی از دیپلماسی مرزی موفق ارائه دهد. اکنون زمان آن رسیده که از تجربههای نیمهتمام گذشته درس بگیریم و گامهایی برداشته شود که روی زمین دیده شود؛ نه فقط در متن بیانیهها.
