در حالی که سرعت پیشرفت فناوری در سطح جهانی شتابی بیسابقه گرفته است، کاربران ایرانی با چالشهای عمیق و ساختاری در حوزه دسترسی به اینترنت دستوپنج نرم میکنند. به گزارش روابط عمومی اندیشکده علوم ارتباطات و رسانه نوین رضوی.
دکتر محمدحسین محمددوست، کارشناس مسائل علوم ارتباطات و رسانه، در تحلیلی جامع و انتقادی تأکید کرد که اینترنت در ایران دیگر تنها یک ابزار ارتباطی یا تفریحی نیست، بلکه به یکی از ارکان اصلی زندگی روزمره، آموزش، اقتصاد دیجیتال و حتی آرامش روانی شهروندان تبدیل شده است.
عبور از مرزهای اختلال فنی
دکتر محمددوست با اشاره به وضعیت نابسامان فعلی شبکههای ارتباطی در کشور، بیان داشت: آنچه امروز کاربران ایرانی تجربه میکنند، فراتر از یک اختلال مقطعی یا ضعف فنی معمولی است. کندی مفرط، قطعیهای مکرر، بیثباتی و کاهش کیفیت دسترسی، به یک معضل اساسی بدل شده که زندگی میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار داده است.
وی افزود: در شرایطی که جهان با شتاب به سمت اقتصاد دیجیتال و آموزش هوشمند حرکت میکند، اینترنت ضعیف در ایران عملاً به مانعی جدی برای توسعه تبدیل شده است.
از دانشجویی که در کلاس آنلاین حضور دارد تا فروشندهای که کسبوکارش وابسته به شبکههای مجازی است، و حتی شهروندی که برای امور اداری ساده به اینترنت نیاز دارد، همگی با یک پرسش مشترک روبرو هستند: چرا این مشکل همچنان پابرجاست و چرا راهحل جدی ارائه نمیشود؟
نیاز به عزم ملی و تخصصگرایی
وی با رد راهحلهای شعارزده و واکنشهای احساسی، تأکید کرد که بحران اینترنت نیازمند «سرمایهگذاری، برنامهریزی دقیق و مهمتر از همه، عزم ملی» است.
دکتر محمددوست تصریح کرد: توسعه زیرساختها، افزایش پهنای باند و نوسازی شبکه زمانبر و هزینهبر است، اما دشواری مسیر نمیتواند بهانهای برای رها کردن مسئله باشد. مسئولان باید برای این حوزه اولویت قائل شوند و با وجود تمام موانع، به دنبال راهحلهای عملی باشند.
واکنشهای غیرسازنده و نگاه تسلیمپذیر
در بخش دیگری از گفتگو وی، به آسیبشناسی فضای عمومی و واکنشهای موجود به بحران اینترنت پرداخت. دکتر محمددوست اشاره کرد که متأسفانه واکنشها به این بحران گاه خود به بخشی از مشکل تبدیل شدهاند. وی دو گروه عمده را معرفی کرد:
۱. گروهی که با تحقیر و سرزنش، ناامیدی را گسترش میدهند و مطالبهگری سازنده انجام نمیدهند.
۲. گروهی که از آب گلآلود ماهی میگیرند و وضعیت موجود را فرصتی برای کسب منافع شخصی یا جناحی میدانند.
وی همچنین به تکرار شعار «ایران نمیتواند» نیز نقد وارد کرد و گفت: تکرار این گزاره که ایران نمیتواند زیرساخت مناسب بسازد، بیش از آنکه نقد باشد، نوعی تسلیمپذیری است. کشوری با این حجم از نیروی انسانی متخصص و دانشگاههای قوی، قطعاً میتواند در این حوزه پیشرفت کند، مشروط بر اینکه ارادهای واقعی وجود داشته باشد.
بازتعریف مفهوم «اینترنت ملی»
یکی از نقاط عطف این گفتگو، نگاهی واقعبینانه به بحث «اینترنت ملی» است. دکتر محمددوست معتقد است اگر منظور از اینترنت ملی، ایجاد شبکهای پرسرعت، باکیفیت، امن و پایدار برای کاهش وابستگیهای غیرضروری و افزایش تابآوری زیرساختی باشد، چنین ضرورتی قابل انکار نیست.
وی هشدار داد: اما این هدف تنها زمانی موفق خواهد بود که به معنای ارتقای کیفیت و تسهیل دسترسی باشد، نه افزودن بر محدودیتها و نارضایتیهای مردم. اینترنت ملی نباید ابزاری برای تنگنظری باشد، بلکه باید بستری برای ارائه خدمات عمومی، بانکی، آموزشی و ارتباطی بدون اختلال باشد.
پایان دوران انکار و تعارف
در جمعبندی این گفتگو ، دکتر محمددوست تأکید کرد که وقت انکار، تعارف یا مقصرسازیهای تکراری گذشته سپری شده است.اینترنت در ایران به مسئلهای حیاتی تبدیل شده و پاسخ ندادن به نیاز مردم به اینترنتی سریع و پایدار، هزینههای سنگین اجتماعی و اقتصادی به همراه خواهد داشت.
وی در پایان خواستار مدیریت مسئله با «تدبیر، شفافیت و مسئولیتپذیری واقعی» شد و ابراز امیدواری کرد که مسئولان با دوری از تبعیض و توجیهات، بحران اینترنت را در اولویت تصمیمگیریهای کلان کشور قرار دهند.
