کشور را کارآمد اداره کنید؛ نه با مدیران بی‌خاصیت

به گزارش پایگاه خبری عصرتوس، اظهارات صریح آذری‌جهرمی درباره غلبه مدیران منفعل بر ساختار حکمرانی، بار دیگر ضعف شایسته‌سالاری را برجسته کرد؛ ضعفی که به گفته قهرمان جهان‌آرا فعال رسانه و تحلیلگر سیاستگذاری عمومی، نه‌تنها کارآمدی دولت‌ها را کاهش داده، بلکه با فرسایش امید و اعتماد، به یکی از جدی‌ترین تهدیدات سرمایه اجتماعی کشور تبدیل شده است. او تاکید می‌کند زمان بازآرایی مدیریتی و پاکسازی ساختارها از عناصر بی‌اثر فرا رسیده است.
اظهارات اخیر جواد آذری‌جهرمی که نسبت به حضور «مدیران منفعل و بی‌خاصیت» در بخش‌هایی از دولت هشدار داد، بار دیگر توجه‌ها را به یک ضعف مزمن در حکمرانی کشور جلب کرد؛ ضعفی که فراتر از یک اختلاف سیاسی است و به عمق کارآمدی نظام اداری بازمی‌گردد. مسئله امروز کشور نه فقدان منابع و نه محدودیت نیروهای متخصص است؛ مسئله این است که در بخش‌هایی از ساختار تصمیم‌گیری، چرخه انتصاب‌ها از شایسته‌سالاری فاصله گرفته و در دام محافظه‌کاری، ملاحظات محفلی و تکرار مدیران کم‌اثر گرفتار شده است.
این اختلال تنها در حوزه اجرا باقی نمانده است. در سال‌های اخیر بخشی از نهادهای گفتمانی، فرهنگی و رسانه‌ای که باید تولیدکننده امید و اعتماد باشند، خود به یکی از عوامل کاهش سرمایه اجتماعی تبدیل شده‌اند. تکرار روایت‌های فرسوده، ادبیات غیرمولد و مدیریت محافظه‌کارانه این نهادها موجب شده ظرفیت اثرگذاری آنها کاهش یابد و فاصله میان مردم و ساختار حکمرانی افزایش پیدا کند؛ فاصله‌ای که حتی از چالش‌های اقتصادی نیز خطرناک‌تر است.
در چنین شرایطی، نخستین ضرورت حکمرانی، بازآرایی جدی در نهادهای مدیریتی و گفتمانی کشور است. نهادهایی که بازدهی ندارند، باید بازطراحی و مدیرانی که فاقد توان راهبری، نوآوری و امیدآفرینی‌اند، باید کنار گذاشته شوند. این پاکسازی صرفاً یک اقدام اداری نیست، بلکه یک ضرورت راهبردی برای حفظ سرمایه اجتماعی جمهوری اسلامی است. نهادهای بالادستی لازم است نظام ارزیابی دقیق، پاسخگویی سخت‌گیرانه و بازسازی ساختاری را در دستور کار قرار دهند.
تجربه جهانی نشان می‌دهد کشورها زمانی پیشرفت می‌کنند که مدیریت کلان آنها با شایسته‌سالاری واقعی اداره شود؛ شایسته‌سالاری‌ای که مدیر جوان، متخصص، صاحب دانش و انگیزه اگر در برخی مسائل هم‌سو با جریان غالب نباشد را بر مدیرانی که تنها با تکیه بر سابقه یا روابط در جایگاه باقی مانده‌اند، ترجیح دهد. تداوم انتصاب‌های غیررقابتی و غیرتخصصی، بزرگ‌ترین عامل فرسایش امید و اعتماد اجتماعی است.
ایران امروز بیش از هر زمان دیگر نیازمند بازسازی امید و اعتماد ملی است؛ اما این هدف تنها با اصلاح صادقانه ساختارها، بازآفرینی گفتمان ملی و کنار گذاشتن مدیران بی‌خاصیت محقق می‌شود. حفظ سرمایه اجتماعی، شرط بقا و پویایی نظام است؛ و این سرمایه زمانی احیا می‌شود که نشانه‌های عزم واقعی برای کارآمدسازی حکمرانی دیده شود.
در پایان باید تأکید کرد:کشور را می‌توان کارآمد اداره کرد، به شرط آنکه اراده و جسارت لازم برای کنار گذاشتن مدیران کم‌اثر و جایگزینی آنها با نیروهای توانمند، جوان، متخصص و آینده‌نگر وجود داشته باشد. سرمایه اجتماعی کشور بیش از هر زمان نیازمند مراقبت است؛ و این مراقبت بدون اصلاح ساختارها ممکن نیست.