به گزارش پایگاه خبری عصرتوس، سارا مشهدی، فوق لیسانس روانشناسی در یک مصاحبه خبری جامع به تشریح ابعاد مختلف اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) پرداخت و تأکید کرد که این اختلال، برخلاف تصور رایج، صرفاً به تمیزی محدود نمیشود و ریشههای پیچیده عصبی-روانی دارد.
وی ضمن تأکید بر تأثیرات مخرب وسواس بر کیفیت زندگی فردی و اجتماعی، خبر داد که خوشبختانه این عارضه با روشهای درمانی نوین، کاملاً قابل مدیریت و درمان است.
وسواس: اختلالی پیچیده، نه انتخاب شخصی
مشهدی در تعریف وسواس فکری-عملی (OCD) آن را یک اختلال روانی تعریف کرد که با دو عنصر اصلی مشخص میشود:
۱٫ وسواسهای فکری: افکار، تصورات یا تکانههای مزاحم و ناخواستهای که اضطراب شدید ایجاد میکنند.
۲٫ وسواسهای عملی: رفتارهای تکراری یا اعمال ذهنی که فرد برای کاهش اضطراب ناشی از وسواسهای فکری یا جلوگیری از یک رویداد ناخواسته، خود را مجبور به انجام آنها میبیند.
او قاطعانه تأکید کرد: «وسواس نه یک انتخاب است و نه نشانه ضعف شخصیت؛ بلکه یک اختلال پیچیده عصبی-روانی است که ریشه در عملکرد مغز و عوامل ژنتیکی، محیطی و شناختی دارد.»
دامنه وسواس بسیار فراتر از تمیزی است
این روانشناس، تصور عمومی مبنی بر محدود بودن وسواس به تمیزی و نظم را یک اشتباه رایج دانست. او توضیح داد: «اگرچه وسواس به تمیزی یا نظم یکی از انواع رایج است، اما این اختلال طیف وسیعی از موضوعات مانند ترس از آلودگی، افکار تهاجمی، افکار مذهبی و اخلاقی یا شکهای مکرر را نیز در بر میگیرد.»
به گفته مشهدی، برخی از مبتلایان ممکن است دائماً نگران این باشند که آیا درب یا قفل را چک کردهاند یا خیر، یا افکار ناخواسته و آزاردهندهای درباره آسیب زدن به دیگران به ذهنشان هجوم بیاورد. این افکار با اعمال تکراری مانند چک کردن، شستن یا تکرار جملات ذهنی پاسخ داده میشوند.
تأثیر عمیق بر کیفیت زندگی و روابط اجتماعی
در پاسخ به سؤال خبرنگار درباره تأثیر وسواس بر زندگی، سارا مشهدی تأکید کرد که این اختلال میتواند تأثیر عمیقی بر زندگی روزمره، روابط اجتماعی، عملکرد شغلی و سلامت روانی فرد بگذارد.
وی افزود: «افراد مبتلا، زمان و انرژی بسیار زیادی را صرف مقابله با افکار و اعمال وسواسی خود میکنند. این امر باعث خستگی، اضطراب شدید و حتی افسردگی میشود. وسواس همچنین میتواند باعث انزوای اجتماعی شود، زیرا فرد از ترس قضاوت دیگران، رفتارهای خود را پنهان کرده یا از شرکت در فعالیتهای اجتماعی اجتناب میکند.»
ریشههای ژنتیکی، عصبی و محیطی
مشهدی توضیح داد که وسواس نتیجه ترکیب پیچیدهای از عوامل ژنتیکی، عصبی، شناختی و محیطی است. تحقیقات علمی نشان میدهند که سابقه خانوادگی وسواس، عدم تعادل در برخی مواد شیمیایی مغز مانند سروتونین و همچنین عوامل محیطی نظیر استرس شدید، تروما یا تغییرات بزرگ در زندگی، میتوانند در ایجاد و تشدید این اختلال نقش اساسی داشته باشند.
خبر خوب: وسواس کاملاً قابل درمان است
مهمترین نکتهای که سارا مشهدی بر آن تمرکز داشت، قابل درمان بودن این اختلال بود. وی اعلام کرد که درمانهای موثری برای وسواس وجود دارند که نتایج بسیار درخشانی در کاهش علائم داشتهاند.
درمانهای اصلی شامل موارد زیر هستند:
* درمان شناختی-رفتاری (CBT): بهویژه تکنیک “مواجهه و پیشگیری از پاسخ” (ERP) که اثربخشی آن به اثبات رسیده است.
* دارودرمانی: استفاده از داروهایی مانند مهارکنندههای بازجذب سروتونین (SSRI) در کنار درمانهای روانشناختی.
این روانشناس تأکید کرد: «مهمترین نکته این است که فرد هرچه زودتر به متخصص مراجعه کند، زیرا درمان زودهنگام میتواند از پیشرفت اختلال جلوگیری کند.»
در پایان، سارا مشهدی پیامی امیدبخش برای مبتلایان داشت: «به این افراد میگویم که تنها نیستند و وسواس یک اختلال قابل درمان است. پذیرش مشکل و مراجعه به متخصص اولین گام برای بهبود است. وسواس نه نشانه ضعف است و نه چیزی که باید از آن شرم کرد. با درمان مناسب و حمایت کافی، میتوان بر این اختلال غلبه کرد و زندگی کامل و با کیفیتی داشت.»
