به گزارش پایگاه خبری عصر توس، پیام دکتر شینا انصاری به این همایش که امروز ۱۵ بهمن ماه به همت جهاد دانشگاهی خراسان رضوی برگزار میشود، توسط عبدالعلی پور، کارشناس حفاظت محیط زیست خراسان رضوی قرائت شد. در این پیام آمده است:
بسم الله الرحمن الرحیم
خانمها و آقایان محترم، اساتید، دانشجویان و فعالان حوزه پزشکی و محیط زیست،
موجب خوشحالی است که همایش «طبیعت و تن» به موضوع مبارزه با سرطان با رویکرد به محیط زیست پرداخته است. از آنجا که آلایندههای محیط زیستی موجود در محیط زندگیمان یکی از عوامل مهم در بروز انواع سرطانها هستند، بررسی اثر این آلایندهها و مدیریت و کاهش انتشار آنها میتواند نقش بسزایی در کاهش بیماری سرطان داشته باشد.
متاسفانه باید گفت که پس از انقلاب صنعتی، راه ورود بسیاری از مواد مصنوعی به زندگی ما باز شد. در نگاه اول، اغلب این مواد که در حجم بالایی تولید میشدند، رفاه و راحتی زندگی ما انسانها را به همراه داشتند. حلّالها، رنگها، شویندهها و محصولات آرایشی و بهداشتی، پوشش ظروف آشپزخانه، مواد نگهدارنده غذا، آفتکشها و کودهای شیمیایی کشاورزی از جمله این تولیدات دلفریب بودند. تولیداتی که روزگاری به دلیل خواص و مزایای بیشمارشان در زمره محصولات جادویی محسوب میشدند.
برای مثال، زمانی آزبست بهخاطر خصوصیات منحصر به فردش از جمله قدرت کششی بالا و مقاومت در برابر حرارت و نسوز بودن، عنوان «ماده جادویی» را به خود اختصاص داد و به طور گسترده در ساختمانها، لنتهای ترمز و لولههای انتقال آب استفاده میشد. در آن زمان هیچکس تصور نمیکرد که این ماده صنعتی میتواند چه خطرات مهلکی برای سلامت انسانها داشته باشد. اما پس از سالها استفاده و با اثبات پیامدهای خطرناک آزبست، نگاه دنیا به این ماده تغییر کرد. مطالعات اپیدمیولوژیک و شواهد علمی ارتباط بین مواجهه با آزبست و بروز بیماریهای بدخیم مانند سرطان ریه و مزوتلیوما را روشن کرد و کشورهای توسعهیافته تصمیم گرفتند تا با وجود مزایای فراوان این ماده، از مصرف آن صرفنظر کنند.
مثال دیگر، روغنهای نسوز یا آسکارل بودند که به طور وسیع در خازنها و ترانسفورماتورهای قدیمی استفاده میشدند. این روغن به عنوان افزودنی در روغنهای دیگر به کار میرفت و در تاسیسات صنعتی، صنایع برق، معادن، سامانههای راهآهن و حتی ساختمانهای تجاری و مسکونی استفاده میشد. با وجود تولید حدود ۲ میلیون تن از این ماده در جهان، با توجه به خطرات و عوارض سرطانزایی آن، بسیاری از کشورهای جهان در دهههای ۷۰ و ۸۰ میلادی محدودیتهایی برای استفاده از آن اعمال کردند. با این حال، این ماده سمی هنوز در برخی ترانسفورماتورها و خازنهای قدیمی استفاده میشود و پسماندهای حاوی این روغن سمی در صورت نشتی و تخلیه غیراصولی، میتوانند آلودگیهای جدی در محیط زیست ایجاد کنند.
نمونههای فراوان دیگری از درسآموختههای بشر در استفاده بیمحابا از مواد مصنوعی، مانند محصولات حاوی فلزات سنگین و ترکیبات آلی پایدار، سوختها یا رنگهای حاوی سرب، و بسیاری از ترکیبات دیگر وجود دارد که به دلیل اثرات تجمعی، جهشزایی، سرطانزایی و سمیت بالا، سلامت انسان و محیط زیست را تهدید میکنند.
با وجود توافقنامههای بینالمللی و منسوخ شدن استفاده از بسیاری از این مواد شیمیایی پرخطر، چرخ کارخانهای که انسان معاصر برای تولید انواع ترکیبات شیمیایی به راه انداخته همچنان با سرعت به کار خود ادامه میدهد. حجم بالای آلایندههای محیط زیستی که در اشکال مختلف در پیرامون ما وجود دارند، نشان میدهند که این آلایندهها بسیار نزدیکتر از آنچه که تصور میکنیم، زندگی ما را تهدید میکنند.
در کتاب «گت مریضی» که حاوی تجربه نگاری از روزهای مواجههام با بیماری سرطان است، با توجه به تخصص من در حوزه آلودگیها، دو بخش از کتاب را به ارتباط محیط زیست و سرطان اختصاص دادم. نگرانی از افزایش بیماری سرطان به دلیل گستردگی آلودگیهای محیط زیستی، یک دغدغه جدی در کشور است. من قدردان شما هستم که با برگزاری این همایش بر اهمیت توجه به رابطه بین محیط زیست و سرطان تاکید کردهاید. امیدوارم همایش «طبیعت و تن» ضمن طرح مباحث تخصصی در حوزه سرطان با رویکرد پیشگیرانه، با تبیین ارتباط تنگاتنگ میان محیط زیست و سرطان، موجبات ایجاد حساسیت بیشتر در سطح سیاستگذاریها برای برنامهریزی اولویتدار در حوزه کاهش آلودگیهای محیط زیستی شود.
شینا انصاری
معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست
